Wydawca treści

Ochrona lasu

Ochrona lasu jest częścią działalności gospodarczej, mającej przede wszystkim na celu zabezpieczanie lasu przed szkodami powodowanymi przez czynniki abiotyczne (będące skutkiem działania czynników natury nieożywionej, np. klimatycznych), biotyczne (powstające w wyniku oddziaływania organizmów żywych) oraz antropogeniczne (powodowane działalnością człowieka).

  

Czynniki abiotyczne
Z czynników przyrody nieożywionej wyrządzających gospodarczo istotne szkody w drzewostanach nadleśnictwa wymienić należy:

  • śniegołomy,
  • sadź,
  • uszkodzenia od wiatru,
  • zakłócenia stosunków wodnych,
  • niskie i wysokie temperatury.

Rozkład przestrzenny szkód powstałych od czynników abiotycznych jest nierównomierny na obszarze działania nadleśnictwa. Przestrzenne występowanie tego rodzaju uszkodzeń ma charakter rozproszony. Do czynników narażających drzewostany na szkody od czynników atmosferycznych jest przede wszystkim niedostosowanie składu gatunkowego drzewostanów od warunków siedliskowych - monokultury SW i  SO. W nocy z dnia 18 na 19 stycznia 2007 roku huragan Cyryl dokonał katastrofalnych zniszczeń w drzewostanach Nadleśnictwa. Szkody wystąpiły we wszystkich leśnictwach zgrupowanych w Nadleśnictwie Świdnica.

 

Skutki huraganu Cyryl


W ramach porządkowania drzewostanów z wywrotów i złomów, a także drzew zamierających na skutek gradacji szkodliwych owadów wywołanej huraganem w latach 2007 - 2008 pozyskano 165 000 m3 drewna.

Powyższy wykres przedstawia wpływ huraganu Cyryl na pozyskanie drewna, które w znaczący sposób przekroczyło planowany etat cięć. Większą część pozyskanego drewna stanowiły wywroty. Wśród gatunków drzew najbardziej ucierpiał świerk, którego pozyskano ponad 80 tys. m3, w czym wywroty ponad 62 tys. m3

Wydarzenie to miało bardzo negatywne skutki w roku następnym, gdyż huragan bardzo osłabił drzewostany.

W obecnym roku duże szkody w lasach wyrządziły obfite opady śniegu, które przyczyniły się do powyginania i połamania wielu drzew. Dokładne rozmiary szkód będą znane dopiero po ustąpieniu śniegu, co umożliwi dotarcie do wyższych partii gór.

 
Powyginane brzozy pod naporem śniegu

Czynniki biotyczne

Szkody wywołane przez huragan uruchomiły gradację kornika drukarza oraz rytownika w drzewostanach świerkowych, które dominują na terenie nadleśnictwa. W roku 2008 wyznaczono i usunięto poza strefę zagrożenia 22 000 m3 zasiedlonego przez szkodniki wtórne drewna.

 
Wydzielający się posusz w 2008 roku w drzewostanach osłabionych przez huragan Cyryl

 
Drzewa zasiedlone przez szkodniki wtórne w drzewostanie uszkodzonym przez huragan Cyryl

W wyniku gradacji wyznaczono prawie 16 tys. drzew trocinowych. W roku 2009 do dnia 30 czerwca wyznaczono i usunięto poza strefę zagrożenia 3 200 m3 drewna zasiedlonego co pozwala sądzić, że gradacja została opanowana. Zdestabilizowane przez huragan drzewostany są jednak poważnie zagrożone i wymagają stałego monitoringu połączonego z bieżącym wyznaczaniem i usuwaniem drzew zasiedlonych.

 

Kornik drukarz - główny szkodnik osłabionych drzewostanów Nadleśnictwa Świdnica
 

Metody ochrony drzewostanów przed szkodnikami wtórnymi to:

  • utrzymywanie właściwego stanu sanitarnego:  systematyczne usuwanie drzew chorych, osłabionych, złomów, wywrotów, przestrzeganie terminów wywozu drewna z lasu,
  • wkładanie drzew pułapkowych w ilości 600 sztuk w skali całego nadleśnictwa (naturalnych w postaci ściętych drzew)
  • wosowanie pułapek feromonowych w ilości ponad 1200 sztuk do których odławia się szkodliwe owady.

Na terenie Nadleśnictwa Świdnica prowadzona jest kompleksowo - ogniskowa metoda zwalczania szkodników owadzich poprzez ochronę pożytecznych mrówek, które odgrywają nie małą rolę niszcząc kornika drukarza

i rytownika pospolitego. Oprócz tego na terenie Nadleśnictwa prowadzi się ochronę ptaków owadożernych poprzez wykonywanie czynności zmierzających do zwiększania ich liczebności przez zabezpieczanie dobrych warunków do gniazdowania, wprowadzanie odpowiednich krzewów, pozostawianie drzew dziuplastych

i wywieszanie sztucznych gniazd lęgowych około 200 sztuk rocznie, jak też dokarmianie w okresach zimowych przy grubej pokrywie śnieżnej (ok. 700 kg rocznie).

Do czynników biotycznych odgrywających istotną rolę należą uszkodzenia od zwierzyny łownej. W uprawach - zgryzanie pędów wierzchołkowych, a w starszych drzewostanach  - najczęściej spałowanie.  Przed tą zwierzyną Nadleśnictwo zabezpiecza średnio w roku ponad 300 hektarów upraw stosując odpowiednio repelenty, głównie na gatunki liściaste, spirale plastikowe do zabezpieczania pędów wierzchołkowych - głównie świerk oraz ogrodzenia powierzchni upraw (rocznie w granicach 20 ha).

 

Czynniki antropogeniczne

Do najistotniejszych czynników antropogenicznych oddziaływając na lasy Nadleśnictwa Świdnica należą:

  • zanieczyszczenia przemysłowe,
  • pożary.

Charakterystykę jakościową i ilościową zanieczyszczeń atmosferycznych powietrza prowadzi się poprzez monitoring powietrza atmosferycznego w następujących rodzajach sieci:

  • krajowa sieć stacji podstawowych,
  • sieć nadzoru ogólnego,
  • sieć regionalna (wojewódzka i międzywojewódzka),
  • sieć lokalna monitoringu zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego.

Na terenie nadleśnictwa stwierdzono gwałtowny spadek ilości zanieczyszczeń w powietrzu

w 1990 roku. W ostatnich latach obserwuje się znacznie łagodniejszy, jednak systematyczny spadek stężeń zanieczyszczeń w większości badanych miejscowości. Jest to związane z ograniczeniem wielkości produkcji wielkoprzemysłowej oraz ze skuteczną realizacją inwestycji proekologicznych zmierzających do ograniczenia emisji zanieczyszczeń do powietrza w największych zakładach przemysłowych.


W minionym okresie gospodarczym na terenie Nadleśnictwa Świdnica odnotowano powstanie 82 pożarów, obejmujących swym zasięgiem powierzchnię 95,76 ha, (średnia powierzchnia pożaru wynosi 1,17 ha). Główną przyczyną powstałych pożarów były przerzuty ognia z wypalanych ściernisk, łąk i ugorów (35%) oraz podpalenia (24%). Obszar leśny nadleśnictwa posiada sztuczne przerwy ograniczające i osłabiające rozwój pożaru w postaci pasów przeciwpożarowych oddzielających las od drogi publicznej.  Największe zagrożenie pożarowe występuje na przedwiośniu i wiosną.

W 2005 roku Nadleśnictwo ze środków uzyskany z  Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska dokonało zakupu rozpoznawczo - gaśniczego samochodu terenowego wyposażonego w 400 litrowy zbiornik. Samochód  uskutecznił lokalizację i gaszenie zarzewia pożarów w zarodku.